انتقال روزنامه‎نگاری فیزیكی به مجازی، ژورنالیسم مرکزگرا به روزنامه‎نگاری متکثر، انتقال روزنامه‎نگاری آنالوگ به دیجیتال، تبدیل روزنامه‎نگاری تك متنی به روزنامه‎نگاری چند رسانه‎ای و انتقال از روزنامه‎نگاری وابسته به روزنامه‎نگاری فرامتنی از جمله خصوصیات روزنامه‎نگاری دنیای مدرن است.

ارتباط خبر : وسایل ارتباط جمعی درجهان پرشتاب امروز، جایگاه ممتاز و یگانه‎ای یافته‎اند. نقشی که در تاریخ ۴۰۰ ساله رشد و نمو رسانه‎ها در غرب و در تاریخ ۱۷۰ ساله آن در ایران، هرگز چنین نبوده است.

به باور تحلیلگران علوم ارتباطات اجتماعی، اکنون عنصر رسانه در همه نقاط جهان اعم از جوامع توسعه یافته، توسعه نیافته و در حال توسعه به عنوان عضوی از اعضای خانواده پذیرفته شده و تاثیرگذاری غیر قابل انکاری در شکل‎گیری نگرش و رفتارهای مردم یافته است.

در چنین فضایی است که همه فعالان اجتماعی برای پیشبرد اهداف خود بیش از پیش به رسانه‎ها روی آورده‎اند. سیاسیون، بازرگانان، پژوهشگران، روحانیون و قشرهای دیگر، همه و همه برای دستیابی به آمال و اندیشه‎های خود، ناگزیر از رویگردانی نسبی از شیوه‎های کلاسیک ارتباط و اتکاء به وسایل ارتباط جمعی اعم از مکتوب، دیداری، شنیداری و اینترنتی شده‎اند.

بر این اساس، برخی معتقدند که رسانه و مصرف فرآورده‎های آن از سبد نیازهای ثانویه مردم خارج و در سبد نیازهای اولیه آنان قرار گرفته است. دنیای بی‎رسانه برای انسان قرن بیست و یکم، تصویری مخوف و غیر قابل قبول است.

در باب اهمیت رسانه، بحث و نظرهای دیگری از سوی صاحبنظران متاخر و متقدم ارائه شده که از جمله آنان می‌توان به مقوله قدرت رسانه اشاره کرد. قدرت رسانه، یکی از دلمشغولی‌های جدی پژوهشگران ارتباطات است که گویی پایانی بر آن نیست.

نگاه به رسانه به عنوان رکن چهارم نظام‌های دموکراتیک و مردم‎سالار که به نمایندگی از افکار عمومی بر عمل قانونمندانه ۳ قوه اجرایی، قضایی و تقنینی نظارت می‌کند، رویکرد کلاسیک به قدرت رسانه‎هاست.

رویکرد جدید نیز متکی به انگاره قدرت نرم در مقایسه با سایر گونه‎های سخت افزارگونه قدرت است.

با نگاه به چنین جایگاه و مرتبتی و نیز با باورمندی میثاق‌های اخلاقی و جهانی روزنامه‎نگاری، رسانه‎ها می‎توانند در اصلاح و تکامل زیست فردی و اجتماعی موثر باشند. نیز چنانکه می‎توانند نقشی واژگونه و تخریب‌گر را عهده‎دار شده و با دروغ و فریب و برداشت‌های کوته‎نگرانه، جامعه را در سراشیبی و پسرفت قرار دهند.

همچنین علیرغم جذابیت‌های دنیای سایبر و رشد حیرت‎زای رسانه‎های دیجیتال، این اعتقاد وجود دارد که رسانه‎های چاپی علیرغم ورود به انقلاب صنعتی چهارم و شکل‎گیری ابرروندها، باز هم برای آن‌ها که به دنبال مطالب عمقی و تحلیلی هستند، به حیات و حضور خود ادامه می‎دهد.

رسانه‎های آنلاین، البته مکمل خوبی برای رسانه‎های چاپی هستند. نباید فکر کنیم که عمر رسانه‎های مکتوب سپری شده و عصر یکه‎تازی مطلق رسانه‎های اینترنتی فرارسیده است.روزنامه‎نگاری آنلاین و سنتی را می‌توان در سه قلمرو ظرفیت تولید، تعامل با مخاطب، و تفاوت عامل زمان و مكان در تولید مطلب، با هم مقایسه كرد.

انتقال روزنامه‎نگاری فیزیكی به مجازی، ژورنالیسم مرکزگرا به روزنامه‎نگاری متکثر، انتقال روزنامه‎نگاری آنالوگ به دیجیتال، تبدیل روزنامه‎نگاری تك متنی به روزنامه‎نگاری چند رسانه‎ای و انتقال از روزنامه‎نگاری وابسته به روزنامه‎نگاری فرامتنی از جمله خصوصیات روزنامه‎نگاری دنیای مدرن است.

درست است که رسانه‎های جدید علیرغم رهایی از فرمالیسم رسانه‎ای، افزایش قدرت مخاطب و کاهش فاصله واقعیت تا انعکاس، شکل جذابی در دنیای پست مدرن امروز است که مخاطبان فراوانی دارد، اما این به معنای از بین رفتن دیگر رسانه‎ها نیست.

تاریخ رسانه نیز این واقعیت را به خوبی نشان می‌دهد که رسانه‎های نوظهور، اگر چه در آغاز نگرانی‌هایی را پدید می‌آورند، اما با گذشت زمان کارکردهای واقعی خود را یافته و در کنار سایر رسانه‎ها به حیات خود ادامه می‌دهند.

در دهه‎های گذشته با ورود ویدئو، بسیاری از مردم و نیز کارشناسان از مرگ قریب الوقوع سینما خبر دادند، اما ویدئو آمد و سینما نمرد. چرا که مردم ترجیح دادند، فیلم را بر پرده با شکوه سینما ببینند. رسانه‎های چاپی هم می‎مانند. چون همه مخاطبان در جستجوی اخبار از طریق کامپیوتر و اینترنت نیستند. هنوز هم خوردن چای یا قهوه صبحگاهی همراه با در دست گرفتن رسانه چاپی، جذاب و پرطرفدار است.

رسانه اقتصاد کارا به عنوان عضو تازه‌ای از خانواده رسانه و با درک چنین جایگاهی پا به عرصه گذاشته است. ما می‌خواهیم با پرهیز از مشی حزبی و جناحی و نیز فاصله‎گیری از رسانه‎های زرد، در حوزه روزنامه‎نگاری به ارائه اخبار و افکار تازه و جذاب به ویژه در حوزه اقتصادی بپردازیم.

مشی ما نیز بر مبنای واقع‎نگری، اعتدال و توجه به اقتصاد رقابتی و با نگاه به طبقه متوسط اجتماعی است. طبقه‌ای که به عنوان موتور اصلی توسعه و پیشرفت در تمامی جوامع محسوب می‌شود.

تولید اطلاعات و انعکاس اخبار و تحلیل‌ها در این رسانه بر مبنای صداقت و دوری از غرض‎ورزی و بهره‎گیری از خرد جمعی است. ما بر این اعتقادیم که در عصر بحران مخاطب در عرصه‎های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، مردم در صورت یافتن رسانه‎ای که آیینه تمام نمای زندگی آنهاست و در جهت ارتقا دانش و بینش آن‌ها حرکت می‌کند، به مخاطبانی وفادار تبدیل می‌شوند.

بحران مخاطب، توهمی است که منشا بیرونی ندارد و در تبیین علل آن باید به عوامل درونی در چرخه تولید و انعکاس مطالب، تحلیل‌ها و تفاسیر توجه کرد.

از مردم بودن و برای مردم نوشتن و یافتن دریچه‎هایی برای تزریق امید و نشاط در مخاطبان و پیام‌گیران و جلوتر بودن از سلیقه عمومی، از راهکارهای جذب مخاطب و استقبال آنان است.

به هر روی اقتصاد کارا به عنوان رسانه‎ای از نسل دنیای گوتنبرگ و به عنوان رسانه‎ای با خط مشی مشخص که در عین حال چندصدایی را بر تکصدایی ترجیح می‌دهد، پای در راه گذاشته است.

 

  • نویسنده : داریوش عباسی