ارتباط خبر – افزایش جزئی سطح دسترسی، انتشار گزارشهای رسمی و نیمهرسمی درباره بازگشایی تدریجی برخی سرویسهای علمی و همچنین بحثهای گسترده پیرامون مشروعیت و پیامدهای قطع اینترنت، مجموعاً تصویری پیچیده از وضعیت فعلی ارتباطات رقم زده است.
وضعیت میدانی اینترنت در کشور
براساس گزارشهای جهانی و داخلی:
• سطح دسترسی به اینترنت بینالملل از حدود ۱ درصد به ۲ درصد افزایش یافته است (نتبلاکس، کلادفلر).
• حجم تبادل داده همچنان حدود ۰.۵ درصد حالت عادی است.
• برخی سایتها و سرویسهای علمی و فنی شامل PubMed، ScienceDirect، IEEE، Python،Reactv و… مجدداً در دسترس قرار گرفتهاند (زاویهمگ).
• دیتاسنترهای داخلی در برخی نقاط ارتباط خروجی خود را بازیافتهاند.
این تغییرات، از دید برخی تحلیلگران، نشانه آغاز تدریجی بازگشت اینترنت، و از دید برخی دیگر، صرفاً بازگشایی محدود و هدفمند برای رفع نیازهای پژوهشی و فنی است.
مواضع رسمی درباره روند بازگشت اینترنت
۱) وزارت ارتباطات
سید ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، در بازدید رئیسجمهور از این وزارتخانه اعلام کرد:
• اینترنت طبقاتی و لیست سفید «موضوعیت ندارد».
• دسترسی باکیفیت به اینترنت جهانی «حق همه مردم است».
• قطع خدمات در ایام «جنگ رمضان» با وجود آسیبها و شهادت برخی کارکنان، رخ نداده است.
• امیدواریم دسترسی کامل در کوتاهترین زمان فراهم شود. (پاد)
۲) شورای عالی فضای مجازی
این شورا تأکید کرده است که اینترنت همچنان به دلیل «مسائل امنیتی» محدود خواهد ماند. (کرجرسا)
دانشگاهها: میان نیاز آموزشی و محدودیتهای جاری
دانشگاه صنعتی امیرکبیر اعلام کرده است:
• دسترسی اینترنت بینالملل برای اساتید برقرار شده است.
• برخی سایتها همچنان محدود هستند.
• تصمیمگیری درباره امتحانات پایانترم تابع سیاستهای کلان است و هنوز قطعی نیست. (روزنامه ایران)
فعالان اقتصادی از پرداخت وجه برای خرید اینترنت پرو خودداری کنند
اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران طی اطلاعیهای ضمن اعلام خبر هماهنگی با مراجع ذیربط به منظور برقراری ارتباط فعالان این حوزه با اینترنت جهانی از اعضای خود خواست به هیچ وجه هزینهای بابت برقراری اینترنت پرو پرداخت نکنند. (مهر)
پارادوکس «اینترنت آمریکایی»
در روزهای اخیر، ادعاهایی مطرح شده مبنی بر اینکه باید از عبارت «اینترنت آمریکا» استفاده کرد. منتقدان میپرسند:
• اگر این شبکه «کاملاً آمریکایی و نامطلوب» است، چرا برخی از مطرحکنندگان این ادعا خود از اینترنت بدون فیلتر و «سیمکارتهای سفید» بهره میبرند؟
• چگونه میتوان استفاده روزمره را نکوهش کرد اما شخصاً از همان فضا بهره برد؟ (شارا)
اصول تنظیم محدودیتهای ارتباطی در وضعیتهای بحرانی
در این میان، مقالهای از دکتر موسی اکرمی (استاد فلسفه) با عنوان «اصول تنظیم محدودیتهای ارتباطی در وضعیتهای بحرانی»، تلاش میکند چارچوبی نظری برای تصمیمسازیهای اخلاقی و مسئولانه ارائه دهد؛ چارچوبی که میان امنیت، مصالح عمومی و حقوق مردم توازن برقرار کند.
دکتر اکرمی در این مقاله هشت اصل بنیادین را برای اعمال محدودیت ارتباطی برمیشمارد:
• اصل ضرورت: هر محدودیت تنها زمانی قابل دفاع است که تهدیدِ مشخص و مستند وجود داشته باشد.
• اصل تناسب: شدت محدودیت نباید بیش از حد تهدید باشد.
• اصل کمینهسازی آسیب: حفظ زندگی عادی مردم مسئولیت مهم دولت است؛ از کسبوکار تا آموزش و سلامت.
• اصل اعتماد عمومی: محدودیتهای بدون توضیح، بدون زمانبندی و بدون امکان ارزیابی، اعتماد اجتماعی را فرسایش میدهد.
• اصل زمانمندی و بازنگری: هر محدودیت باید موقت، شفاف و قابل بازنگری باشد.
• اصل جایگزینهای کمتر سختگیرانه: راهحلهای هدفمند و فناورانه بر قطع سراسری ترجیح دارند.
• اصل توازن دوگانه خطر: باید هم تهدید امنیتی و هم خطر تضعیف جامعه همزمان دیده شود.
• اصل کرامت انسانی و حقوق بنیادین: ارتباطات بخشی از حق مشارکت اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است.
در جمعبندی این مقاله آمده است:
«محدودیت گسترده اینترنت تنها در تهدیدهای بسیار شدید و کوتاهمدت قابل دفاع است و نباید به قیمت آسیب به رفاه اقتصادی، اعتماد عمومی و کارکرد جامعه تمام شود.» (عصرایران)
جمعبندی و چشمانداز
در شرایطی که اینترنت به زیرساخت حیاتی اقتصاد، آموزش، پژوهش و زندگی روزمره تبدیل شده، سیاستگذاری در این حوزه نمیتواند صرفاً امنیتمحور یا صرفاً آزادیمحور باشد. همه منابع بررسیشده نشان میدهد که:
• بازگشایی اینترنت آغاز شده اما بسیار محدود است.
• مسئولان درباره بازگشت کامل زمان مشخصی ارائه نکردهاند.
• دانشگاهها، پژوهشگران و فعالان اقتصادی از نخستین گروههایی هستند که بخشی از دسترسی را بازیافتهاند.
• مباحث فلسفی و حقوقی درباره مشروعیت و حدود محدودیتها در فضای عمومی پررنگتر از گذشته مطرح میشود.
همانگونه که مقاله دکتر موسی اکرمی تأکید میکند، امنیت بدون کارکرد جامعه پایدار نمیماند و آزادی بدون ملاحظات امنیتی دوام ندارد؛ بنابراین راهحل، یافتن توازن سنجیده میان این دو است./شارا
📤 اشتراکگذاری: