جنگ به عنوان یکی از مخرب‌ترین و فراگیرترین بحران‌های بشری، شرایط و گردش کاری روابط‌عمومی را به طور بنیادین متحول می‌کند. در زمان جنگ، روابط‌عمومی از حالت معمولِ «حفظ تصویر برند و تبلیغات» خارج شده و به ابزاری حیاتی برای بقا، مدیریت بحران و جنگ روانی تبدیل می‌شود.

ارتباط خبر – در ادامه، مهم‌ترین تغییراتی که جنگ در شرایط و گردش کاری روابط‌عمومی ایجاد می‌کند را بررسی می‌کنیم:

۱. تغییر ماهیت به «ارتباطات بحران» تمام‌وقت
در زمان صلح، تیم‌های روابط‌عمومی روی کمپین‌های برنامه‌ریزی‌شده، رویدادها و توسعه برند کار می‌کنند. با شروع جنگ، تمام این برنامه‌ها متوقف می‌شوند. گردش کار به صورت ۲۴ ساعته در هفت روز هفته درآمده و تمرکز اصلی روی ارتباطات اضطراری قرار می‌گیرد. پیام‌ها به جای ترغیب مشتریان، بر محوریت حفظ امنیت جانی، اطلاع‌رسانی در مورد پناهگاه‌ها، توزیع منابع و شرایط اضطراری متمرکز می‌شوند.

۲. جنگ روایت‌ها و مقابله با اطلاعات نادرست
در طول جنگ، «حقیقت» اولین قربانی است. گردش کاری روابط‌عمومی به شدت درگیر رصد اخبار جعلی، شایعات و پروپاگاندای دشمن می‌شود. متخصصان روابط‌عمومی باید به طور مداوم و با سرعت بالا، اطلاعات نادرست را تکذیب کرده و روایت رسمی و تایید شده خود را به گوش مخاطبان برسانند. در این شرایط، سرعت واکنش بسیار حیاتی‌تر از زمان صلح است.

۳. اختلال در زیرساخت‌ها و تغییر پلتفرم‌های ارتباطی
جنگ اغلب با قطع اینترنت، تخریب دکل‌های مخابراتی و قطع برق همراه است. تیم‌های روابط‌عمومی نمی‌توانند به کانال‌های معمول (مانند ایمیل یا وب‌سایت‌ها) اتکا کنند. گردش کار به سمت استفاده از پیام‌رسان‌های امن، رادیو، شبکه‌های اجتماعی (در صورت دسترسی) و حتی روش‌های سنتی‌تر مانند پخش اعلامیه فیزیکی متمایل می‌شود.

۴. تغییر در مخاطبان هدف
مخاطبان روابط‌عمومی در زمان جنگ دستخوش تغییرات اساسی می‌شوند:

🔸مخاطب داخلی/شهروندان: پیام‌ها روی حفظ روحیه، همبستگی، دستورالعمل‌های ایمنی و مقاومت متمرکز است.
🔸جامعه بین‌المللی: روابط‌عمومی تلاش می‌کند با ارائه مستندات از شرایط جنگی و فجایع انسانی، حمایت افکار عمومی جهان، دولت‌ها و سازمان‌های بشردوستانه را جلب کند.
🔸نیروهای متخاصم: در برخی موارد، روابط‌عمومی با عملیات روانی تلاقی پیدا می‌کند تا روحیه دشمن را تضعیف کند.

۵. چالش‌های امنیتی و فیزیکی برای تیم‌ها
امنیت جانی پرسنل روابط‌عمومی در خطر است. گردش کار از حالت متمرکز در دفاتر شرکت‌ها به حالت کاملاً غیرمتمرکز، دورکاری و پنهانی تغییر می‌کند. همچنین کارمندان تحت فشار روانی شدیدی هستند (ترومای ناشی از جنگ) که مدیریت منابع انسانی و گردش کار را بسیار دشوار می‌کند.

۶. سانسور و محدودیت‌های اطلاعاتی
در شرایط جنگی، دولت‌ها و نهادهای نظامی معمولاً سانسورهای شدیدی را اعمال می‌کنند. متخصصان روابط‌عمومی باید در چارچوب قوانین سخت‌گیرانه نظامی اطلاع‌رسانی کنند تا از افشای اطلاعاتی که ممکن است امنیت ملی یا جان افراد را به خطر بیندازد (مانند موقعیت مکانی نیروها یا خسارات استراتژیک) جلوگیری شود. این موضوع پروسه تایید محتوا را در گردش کار بسیار طولانی و پیچیده می‌کند.

۷. پررنگ شدن مسئولیت اجتماعی و اقدامات بشردوستانه
برای سازمان‌ها و شرکت‌های تجاری که در مناطق جنگ‌زده فعالیت می‌کنند، روابط‌عمومی به طور کامل روی مسئولیت اجتماعی متمرکز می‌شود. اطلاع‌رسانی درباره تبدیل دفاتر به پناهگاه، کمک‌های مالی به آوارگان، و تامین زنجیره غذایی یا دارویی جایگزین اخبار توسعه محصول می‌شود.

به طور خلاصه، جنگ روابط‌عمومی را از یک «ابزار تجاری» به یک «سلاح استراتژیک و سپر دفاعی» تبدیل می‌کند. در این شرایط، چابکی، مدیریت استرس، درک عمیق از ژئوپلیتیک و تسلط بر مدیریت بحران، جایگزین مهارت‌های معمول بازاریابی و ارتباطات شرکتی می‌شود./شارا