سید محمد حسین بهجت تبریزی شاعر پرآوازه کشورمان است که در حوزه فرهنگ و هنر مانند ستاره پرنوری میدرخشد. استاد شهریار چنان آثار بینظیری از خود به یادگار گذاشته که در هر زمان راهنمای افرادی خواهد بود که پا به عرصه فرهنگ و هنر خواهند گذاشت. در این میان آثار بر جای مانده از استاد شهریار مرزها را درنوردیده و با استقبال زیادی روبرو شده به طوری که منظومه حیدر بابا به ۷۲ زبان دنیا ترجمه شده است. روز بزرگداشت استاد شهریار بهانهای شد تا با پروفسور علی تمیزال مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سلجوق قونیه در ترکیه که در عرصه فرهنگ و هنر فردی برجسته و اندیشمند است گفتگویی داشته باشیم که در ادامه میخوانید.
استاد شهریار برای ما فردی بسیار با ارزش است شما چقدر با آثار استاد آشنا هستید و به نظر شما ویژگی آثار استاد در مقایسه با آثار سایر شاعران چیست؟
برخی از شخصیتها در تاریخ و فرهنگمان هستند که سیاست و تاریخ قادر به محدود کردن آنها نبوده است زیرا زبان مورد استفاده و عقیده و فکری که از سوی آنها بیان شده در هیچ مرزی نمیگنجد. محمدحسین شهریار که یکی از این نوع اشخاص است میراث فرهنگ مشترک ماست. دیوان فارسی و دیوان ترکی استاد شهریار را میشناسیم همچنین کتاب سلام به حیدر بابا در ترکیه خیلی معروف است. این جمله را به عنوان یکی از مدیران گروههای زبان و ادبیات فارسی در ترکیه میگویم دیوان فارسی شهریار بیشتر در گروههای زبان و ادبیات فارسی در دانشگاههای ترکیه خیلی ارزش دارد. شهریار با سرودههایش در زبانهای مختلف تنها در جغرافیای زندگی خود محدود نبوده و از سال ۱۹۵۰ در کشورهای ایران، ترکیه و جمهوری آذربایجان و سپس نیز در دنیای شعر و ادب از شعرای جهان محسوب می شود به همین دلیل شناخت شهریار به منزله شناخت فرهنگ، زبان و ادبیات و مدنیت ماست.
همانطور که گفتید اشعار شهریار تنها در جغرافیای زندگی خود محدود نبوده و در بسیاری از کشورهای دنیا شناخته شده است، شما جایگاه استاد شهریار در ادبیات ایران و جهان را چگونه ارزیابی میکنید؟
استاد محمدحسین شهریار مشهورترین شاعر ادبیات معاصر ایران است. گرچه شهریار شاعر ترک زبان بود ولی در سرودن شعر به زبان فارسی بسیار زبردست و ماهر بود چرا که سه جلد دیوان شعر به زبان فارسی دارد. شهریار در اشعار فارسی در مورد همه دورههای شعر، ادبیات و تاریخ نه تنها کشور ایران بلکه کشورهای منطقه ای و حتی در مورد اشخاص غربی سخن گفته که در این زمینه ها اطلاع به دست میآوریم از این رو شهریار یک شاعر جهانی و بین المللی است. افکار و اندیشهها و پیامهایی که در اشعار استاد درج شده فقط در داخل مرزهای جغرافیایی ایران نمانده و به کشورهای قفقاز، خاورمیانه، ترکیه، آسیای مرکزی، شبه جزیره بالکان و شبه جزیره هند همه رسیده است. دیوان فارسی و اشعار ترکی به زبانهای انگلیسی، روسی، ترکی آذربایجانی و ترکی استانبولی و به زبانهای مختلف برگردانده شده است و افراد زیادی از اشعار شهریار استفاده بسیاری کردهاند. میتوان گفت که شهریار در آثار خود به زبانهای ترکی، فارسی و عربی تمامی اشعار کلاسیک را به گونهای یکپارچه در نظر میگیرد که شاعران نو و کلاسیک را از هم جدا نمیکند و به همه آنها به یک چشم نگاه میکند.
پژوهشگران ترکیه ای در این فکر هستند که استاد شهریار به عنوان حافظ دوم روزگار کنونی معروف است. شهریار در دوران خود در مورد موضوعاتی که در زمینه اشعار نو و کلاسیک صورت میگرفت اندیشههای ارزشمندی داشت که هم در اشعار و هم در مقالات خود آن را منعکس کرده است. شهریار در ادبیات معاصر ایران در حوزه شعر ترکی آذربایجانی و شعر فارسی شخصیت برجستهای دارد. همچنین شهریار با قرآن مانوس بوده و شخصیت معنوی نیز دارد میتوان گفت دلیل شهرت و رواج گسترده اشعار استاد شهریار دو زبانه بودن وی است.
مردم ترکیه چقدر با آثار استاد شهریار آشنا هستند؟
استاد محمدحسین شهریار به عنوان یک شاعر زبان ترکی و اشعار سلام به حیدربابا در ترکیه بسیار معروف است و در این باره از طرف اساتید و پژوهشگران ترکیهای، پژوهش های علمی و آکادمیک در ترکیه انجام شده است. در سالهای اخیر از سوی بعضی دانشگاهها و نهادهای فرهنگی و ادبی در مورد بزرگداشت استاد محمد حسین شهریار برنامههای علمی، فرهنگی و ادبی متعددی برگزار میشود.
بنده هم در سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ میلادی در دانشگاه آنکارا برای بزرگداشت استاد شهریار دو کنفرانس بینالمللی برگزار کردم. در یکی از این کنفرانسها از کشور ایران آقای زکریا طرزمی که رایزن سابق فرهنگی ایران در آنکارا بود در این برنامه حضور یافتند و به عنوان سخنران مدعو شرکت کردند در این برنامه آقای صفرخانی رایزن فرهنگی ایران در آنکارا نیز حضور داشتند.
همچنین در همایش دوم خانم دکتر مهری باقری بانوی فرهیخته و چهره ماندگار علمی کشور ایران استاد دانشگاه تبریز و رئیس بنیاد پژوهشی شهریار شرکت کرده بودند البته که در این همایشها از اساتید کشور جمهوری آذربایجان، ترکیه و کشور خودمختار نخجوان هم به عنوان سخنران دعوت شده بود.
به عنوان سخن پایانی در مورد استاد شهریار چه مطلبی برای مخاطبان دارید؟
استاد محمد حسین شهریار شاعر فرهنگ مشترک ما است. سالها پیش وقتی برای تحقیقاتی در مورد نسخههای خطی و سبک آموزش زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه فرای در آلمان بودم در کتابخانه ملی برلین ترجمه زبان آلمانی کتاب سلام به حیدر بابا را دیدم و خیلی خوشحال شدم چرا که کتاب یک شاعر ترک زبان به آلمانی ترجمه شده بود و پیامهای استاد شهریار در مورد عشق، عرفان، طبیعت، انسان و اخلاق از مرز خاورمیانه رد شده و به اروپایی غربی رسیده بود. این موضوع نشان میدهد استاد محمد حسین شهریار یک شاعر جهانی است استاد شهریار یکی از گنجینههای برجسته و مشترک عصر اخیر است که توانسته به پلی بی مانند در میان زبانهای ترکی و فارسی تبدیل شود. آنچه که مسلم است این است که نام و اندیشه استاد شهریار از مرزها فراتر رفته و بعد از سالهای دهه ۵۰ قرن بیستم دامنه شهرت وی سراسر ایران، آذربایجان ترکیه، عراق، خاورمیانه، آسیای مرکزی (ترکمنستان) و بسیاری از کشورهای دنیا را فرا گرفته است.
خبرنگار: فاطمه ملک پور
📤 اشتراکگذاری: